Japonca'da 5 Çekimli Fiiler

5 çekimli fiil

Merhaba arkadaşlar,

Fiiler konumuzda başladığımız 5 Çekimli fiiler ile devam ediyoruz.
Bir önceki post'umda paylaştığım Fiil yapısı ile ilgili tabloyu tekrar paylaşıyorum hatırlatma amacı ile, aşağıdaki gibidir.

Sorularınızı yorumlarda ya da iletişim bölümünden iletebilirsiniz.

Japonca’da Fiil Yapısı
1	2	3	4	5
a	i	u	e	o
ka(ga)	ki	ku	ke	ko
sa(za)	shi	su	se	so
ta	chi	tsu	te	to
na	ni	nu	ne	no
ha(ba,pa)	hi	fu	he	ho
ma	mi	mu	me	mo
ya		yu		yo
ra	ri	ru	re	ro
wa
n
o

Tablo 1 ( Hiragana Alfabe Tablosu)

Üstteki sütunda bulunan 5 kelime grubunun kullanım durumları aşağıdaki gibidir; 

1.    Sütun	Olumsuz Hal		A Hali
2.    Sütun	Fiilimsi Geçmiş – Geçmemiş Zaman		İ Hali
3.    Sütun	Fiilin Sözlük Hali		U Hali
4.    Sütun	Yasak Kipi / Emir, Koşul Kipi / Yeterlilik Kipi /		E Hali
5.    Sütun	Dilek Kipi		O Hali

Bugünkü paylaşımım da bu çekimlerin 5 Çekimli Fiiler'de nasıl kullanıldığı yönünde olacak. 

Hadi Başlayalım :)

1. Sütun: Fiilin Olumsuz Hali ( A Hali)

Fiil gövdesine 1. sütundaki hece eklenerek fiilin olumsuz halini elde etmiş oluruz.

Fiil yapısı;

fiil kökü + 1. sütun hecesi + NAİ

Örn:

KA	KA	NAİ	YAZMAMAK
Fiil Kökü	1.    Sütun Hecesi	Olumsuzluk eki

### 1. Sütun'daki ''A'' Hecesi fiile ekleneceği zaman ''WA'' olarak okunur ve yazılır.

=> İ Hecesi => A hecesi eklenir => WA diye okunur.

Örn:
Olmamak: NARAİMASU => masu eki atılır. =>NARAİ  ; NARAA => NARA+WA+NAİ
Ölmek: SHİNU => SHİ+NA+NAİ
Konuşmak: HANASHİMASU => HANASANAİ
Söylemek: İİMASU => İWANAİ
Beklemek: MACHİMASU => MATANAİ
Oynamak: OSOBİMASU => OSOBANAİ
Okumak: YOMİMASU => YOMANAİ

2. Sütun: Fiilimsi Geçmiş - Geçmemiş Zaman ( İ Hali)

Fiilin kelime gövdesine 2. dikey sütundaki hecenin eklenmesi ile fiilin isim biçimini elde ederiz, bu fiilin ''İ'' halidir.

Fiilin bu hali ile Ulaç yada Geçmemiş Zaman ve Geçmiş Zaman ifadesi için kullanılan   ''MASU'' hali elde edilir.

Örn:
Machimasu
Osobimasu
Yomimasu

3. Sütun: Fiilin Sözlük Hali ( U Hali)

Fiildeki son hecenin Hiragana tablosundaki 3. sütunda bulunan ilişkili olduğu hece getirilip Fiilin Sözlük Hali elde edilir.

Alltaki görselde sarı ile işaretli sütun, eklenen hecelerdir.

1	2	3	4	5
		u
		ku
		su
		tsu
		nu
		fu
		mu
		yu
		ru

Örn:

hanashimasu => masu eki atılır

hanashi => shi hecesinin bulunduğu satırdaki ‚U‘ hecesini köke ekleriz.

hanashi => hanasu fiilin sözlük halidir.

4. Sütun: Yasak Kipi / Emir, Koşul Kipi / Yeterlilik Kipi ( E Hali)

• Fiilin sözlük biçimine ''NA'' eki eklenirse Yasak Kipi elde ederiz. Fiilin sözlük biçimini nasıl oluşturduğumuz ile ilgili bölüm için fiilin sözlük hali ile ilgili bir önceki post'a gözatabilirsiniz.

Örn:

Okumak:  YOMİMASU => YO+MU+NA (okuma!)

• Fiilin kelime gövdesine 4. sütundaki bir hece gelir ise Emir Kipi elde ediyoruz, yani ' E Hali'.

Örn:

Okumak: YOMİMASU => YO+ME (oku!)

• Fiilin kelime gövdesine 4. sütundaki bir hece gelirse ve BA eki eklenirse; fiil geçici hal eki alıp Koşul Kipi olur.

Örn:

Okumak: YOMİMASU => YO+ME+BA (okursa!)

• Fiilin kelime gövdesine 4. sütundaki (E Hali) bir hece gelirse ve MASU eki eklenirse; fiil geçici hal eki alıp Yeterlilik Kipi oluşturabiliriz.

Örn:

Okumak: YOMİMASU => YO+ME+MASU (okuyabilmek!)

5. Sütun: Dilek Kipi ( O Hali)

Fiil köküne 5. sütunda bulunan ''O'' hecelerinden bir tanesi eklenir ve oluşan heceye '+U' hecesi eklenerek Dilek Kipi elde etmiş oluruz.

Örn:

Okumak: YOMİMASU => YO+ MO + U (okusa!)

HANASHİMASU => HANA + SO + U

Şimdi de bir kaç örnekle tüm çekimleri farklı fiiller üzerinde gösterelim;
Sizler de alttaki örnekler gibi alıştırmalar yapıp konuyu pekiştirebilirsiniz. 

OKUMAK	Olumsuz Hal	1. Sütun	Yomanai
Fiil Kökü	İsim Hali	2. Sütun	Yomi
YO	-Masu Hal,	2. Sütun	Yomimasu
	Sözlük Hali	3.Sütun	Yomu
	Yasak Kipi	3. Sütun	Yomuna
	Emir Kipi	4. Sütun	Yome
	Koşul Kipi	4. Sütun	Yomeba
	Yeterlilik Kipi	4. Sütun	Yomemasu
	Dilek Kipi	5. Sütun	Yomou

KONUŞMAK	Olumsuz Hal	1. Sütun	Hanasanai
Fiil Kökü	İsim Hali	2. Sütun	Hanashi
HANA	-Masu Hal,	2. Sütun	Hanashimasu
	Sözlük Hali	3.Sütun	Hanasu
	Yasak Kipi	3. Sütun	Hanasuna
	Emir Kipi	4. Sütun	Hanase
	Koşul Kipi	4. Sütun	Hanaseba
	Yeterlilik Kipi	4. Sütun	Hanasemasu
	Dilek Kipi	5. Sütun	Hanasou

OYNAMAK	Olumsuz Hal	1. Sütun	Osobanai
Fiil Kökü	İsim Hali	2. Sütun	Osobi
OSO	-Masu Hal,	2. Sütun	Osobimasu
	Sözlük Hali	3.Sütun	Osobu
	Yasak Kipi	3. Sütun	Osobuna
	Emir Kipi	4. Sütun	Osobe
	Koşul Kipi	4. Sütun	Osobeba
	Yeterlilik Kipi	4. Sütun	Osobemasu
	Dilek Kipi	5. Sütun	Osobou